Kỷ nguyên năng lượng hạt nhân của Đức kéo dài 6 thập kỷ và kết thúc khi 3 nhà máy điện hạt nhân dừng hoạt động vào tháng 4/2023
Chế tạo hàng loạt các lò phản ứng hạt nhân sẽ đẩy giá thành điện hạt nhân trên toàn cầu xuống mức thấp hơn hiện tại. Các nước ngoài EU cũng sẽ được hưởng lợi khi phát triển điện hạt nhân như một nguồn năng lượng không phát thải khí nhà kính.
Nhận định, đánh giá của chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam:
1. Bước chuyển từ lý tưởng sang thực dụng: Trước đây, Đức kiên quyết phản đối đưa điện hạt nhân vào danh mục “năng lượng xanh” của EU, chủ yếu vì lo ngại về an toàn sau Fukushima (năm 2011) và áp lực của dư luận trong nước. Giờ đây, khi Thủ tướng Friedrich Merz nới lỏng lập trường này, có thể thấy: Đức đang ưu tiên tính ổn định và an ninh năng lượng trong bối cảnh khủng hoảng khí đốt hậu xung đột Nga – Ukraine.
2. Tác động tích cực đến việc đạt đồng thuận của EU: Là nền kinh tế lớn nhất EU, tiếng nói của Đức có trọng lượng quyết định. Việc Đức thay đổi quan điểm sẽ giúp phá thế bế tắc lâu nay giữa các nước ủng hộ năng lượng hạt nhân “pro-nuclear” như Pháp và các nước phản đối (Áo, Đan Mạch, Italy trước đây). Điều này mở đường cho một chính sách năng lượng chung rõ ràng, nhất quán hơn và có khả năng cao sẽ thông qua nhanh chóng .
3. Cơ hội thúc đẩy lò phản ứng modul nhỏ (SMR) và chuỗi cung ứng hạt nhân: Khi EU chấp nhận hạt nhân như năng lượng tái tạo, sẽ có nhu cầu mạnh mẽ cho SMR và các dự án xây dựng lò thế hệ mới. Việc sản xuất đại trà sẽ giảm chi phí vốn và vận hành, giúp điện hạt nhân cạnh tranh hơn trên thị trường toàn cầu .
4. Thách thức về quan điểm xã hội và an toàn: Mặc dù chính sách trên giấy tờ thuận lợi, Đức vẫn phải đối mặt với dư luận nhạy cảm về tai nạn hạt nhân và vấn đề xử lý rác thải lâu dài. Việc thay đổi lập trường của Chính phủ có thể gặp sự phản kháng của các bang có truyền thống phản đối hạt nhân, đòi hỏi nỗ lực lớn trong truyền thông và đảm bảo minh bạch an toàn.
5. Ý nghĩa dài hạn cho lộ trình “phát thải ròng bằng không”: Điện hạt nhân cung cấp nguồn ổn định, không phát thải CO₂, hỗ trợ mục tiêu trung hòa khí thải vào 2050. Sự thay đổi này của Đức cho thấy một bước ngoặt trong cách tiếp cận đa dạng hóa nguồn năng lượng để vừa đảm bảo an ninh, vừa đạt được mục tiêu khí hậu chung của EU .
6. Ảnh hưởng đến thị trường toàn cầu: Khi giá thành điện hạt nhân EU giảm nhờ sản xuất hàng loạt, các nước ngoài EU cũng có cơ hội tiếp cận công nghệ rẻ hơn, thúc đẩy mở rộng điện hạt nhân tại châu Á, hay Bắc Mỹ. Điều này có thể định hình lại bản đồ công nghiệp hạt nhân trong thập kỷ tới.
Tóm lại: Sự thay đổi quan điểm của Đức là minh chứng cho xu hướng cân bằng giữa an ninh năng lượng và mục tiêu khí hậu, đồng thời có thể phá vỡ thế bế tắc chính sách năng lượng của EU và tạo sức lan tỏa lớn trên thị trường toàn cầu.
Nguồn: Theo Đào Nhật Đình, Nguyễn Anh Tuấn B – Chuyên gia Tạp chí Năng lượng Việt Nam
